AI giải bài toán triệu đô nhưng ngành AI hụt thu 4.200 tỷ USD

Tháng 9/2026 đang cho thấy bức tranh AI kỳ lạ nhất từ trước đến nay: cùng lúc vừa đạt những đột phá khoa học chấn động, vừa đối mặt câu hỏi sống còn về tiền bạc.

Đầu tháng, giới công nghệ xôn xao khi có tin một mô hình nội bộ chưa công bố của OpenAI đã giải được một trong bảy bài toán Millennium Prize - những câu đố toán học hóc búa nhất nhân loại, tồn tại suốt hàng chục năm chưa ai phá giải. Điều đáng nói là cách nó làm: không phải một AI đơn lẻ "thiên tài", mà là một đội quân 10.000 AI agent phối hợp làm việc song song. Đây là minh chứng rõ nhất cho việc AI đang chuyển dịch từ "trả lời câu hỏi" sang "tự tổ chức giải quyết vấn đề" ở quy mô chưa từng có.

Song song đó, các ông lớn cũng đang đẩy AI agent len lỏi sâu hơn vào đời sống thực. OpenAI vừa giới thiệu các tính năng mới cho Codex - tác nhân AI hỗ trợ kỹ thuật phần mềm của doanh nghiệp này - giúp công cụ nói trên trở nên hữu ích hơn, vượt ra ngoài phạm vi máy tính xách tay của lập trình viên. Trong khi đó, Meta cũng tung ra Muse, một AI agent sống ngay trong WhatsApp, có thể tiếp tục xử lý công việc ngay cả khi người dùng đã tắt ứng dụng.

Nhưng phía sau những màn trình diễn ấn tượng là một bài toán tài chính khổng lồ đang treo lơ lửng. Lĩnh vực trí tuệ nhân tạo toàn cầu cần đạt mức doanh thu thường niên 6.000 tỷ USD vào năm 2031 nhằm bù đắp chi phí đầu tư khổng lồ vào hệ thống cơ sở hạ tầng. Vấn đề là các dịch vụ AI hiện tại chỉ tạo ra tối đa 1.800 tỷ USD, khiến ngành công nghiệp này đối mặt khoản thiếu hụt lên tới 4.200 tỷ USD, buộc phải tìm nguồn thu mới từ tự động hóa, y tế và năng lượng.

Giữa lúc đó, Anthropic lại chọn một nước đi bất thường trước thềm IPO được định giá tới 2.000 tỷ USD: công ty nâng mức định giá lên gấp đôi, song cũng đưa ra những cảnh báo rủi ro nhiều đến bất thường cho một hồ sơ IPO công nghệ - dường như muốn minh bạch hóa những gì AI thực sự có thể và không thể làm được.

Bất chấp mọi hoài nghi, báo cáo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) 2026 của WIPO vẫn ghi nhận AI đang thúc đẩy sự phục hồi của nguồn vốn đầu tư mạo hiểm và chi tiêu cho nghiên cứu và phát triển trên toàn thế giới. Có thể nói, 2026 không phải năm AI chứng minh nó "thông minh" - mà là năm AI phải chứng minh nó "đáng tiền".