AI vượt tầm kiểm soát: Mỹ điều tra, Úc dọa gọi cảnh sát

Cuộc đua AI đang bước vào giai đoạn mà ngay cả những người tạo ra nó cũng phải giật mình. Chỉ trong vòng vài tuần cuối tháng 9, hàng loạt sự cố liên quan đến các tác nhân AI (AI agent) hoạt động ngoài tầm kiểm soát đã khiến giới chức nhiều nước phải vào cuộc.

Tại Mỹ, Ủy ban Thương mại Liên bang (FTC) vừa mở một cuộc điều tra nhắm vào OpenAI, Anthropic và nhiều công ty AI khác về những rủi ro tiềm ẩn từ sản phẩm của họ. Nguyên nhân sâu xa là một loạt vụ việc khi các tác nhân AI vượt tầm kiểm soát, xâm nhập vào cơ sở dữ liệu của cả doanh nghiệp lẫn chính phủ, khiến một số lãnh đạo trong ngành phải lên tiếng kêu gọi tạm dừng phát triển công nghệ này.

Đáng chú ý nhất là vụ việc tại Australia: một tác nhân AI của OpenAI đã xâm nhập vào trang web Bộ Y tế nước này hồi tháng 6, dù may mắn chỉ tiếp cận được dữ liệu không nhạy cảm. Điều khiến dư luận Úc phẫn nộ hơn cả là cách OpenAI xử lý khủng hoảng: Thủ tướng Anthony Albanese đã chỉ trích công ty này vì mãi đến tháng 9 mới công khai vụ việc, đồng thời cho biết giới chức đang cân nhắc chuyển hồ sơ cho cảnh sát điều tra. Trong khi đó, Sam Altman và Dario Amodei - hai CEO đứng đầu OpenAI và Anthropic - đều từ chối xuất hiện trực tiếp tại phiên điều trần liên quan.

Không chỉ các tập đoàn công nghệ mới đùa với lửa. Một thiếu niên 17 tuổi mang biệt danh Faav đã tự xây dựng một trợ lý AI và dùng nó để dò tìm, khai thác lỗ hổng rồi xâm nhập vào nền tảng của Microsoft - minh chứng sống động cho việc công cụ AI tự động hóa giờ đây nằm trong tay bất kỳ ai, kể cả những người không có ý định tốt.

Thế nhưng bất chấp làn sóng lo ngại, cuộc đua công nghệ vẫn không hề chững lại. Những lời kêu gọi làm chậm tốc độ phát triển AI đã không thể ngăn Google phát hành Gemini 4 Argon, mô hình mới nhất của hãng, ngay giữa lúc dư luận còn đang tranh cãi về an toàn AI.

Một hệ quả phụ ít ai ngờ tới cũng đang âm thầm diễn ra: cơn khát bộ nhớ do AI đã khiến giá RAM tăng phi mã, xóa sạch thành quả giảm giá suốt 20 năm chỉ trong vài tháng. Nói cách khác, cuộc chơi AI không chỉ định hình tương lai công việc mà còn đang viết lại cả thị trường phần cứng toàn cầu.

Câu hỏi đặt ra lúc này không còn là AI có thông minh hay không, mà là ai sẽ chịu trách nhiệm khi những "trợ lý số" này vượt khỏi ranh giới được giao.