Việt Nam xây nền móng AI quốc gia: từ lớp học đến chuyên gia toàn cầu

Nếu như những năm trước, AI ở Việt Nam chủ yếu là câu chuyện của doanh nghiệp công nghệ hay startup, thì bước sang năm học 2026-2027, trí tuệ nhân tạo chính thức bước vào lớp học phổ thông. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành khung nội dung giáo dục AI dành cho học sinh phổ thông, chương trình sẽ chính thức được áp dụng và triển khai từ năm học 2026 – 2027. Đây không chỉ là môn học mới mà là bước chuẩn bị năng lực công dân số cho cả một thế hệ, kế thừa nền tảng từ môn Tin học hiện hành để hình thành năng lực AI ngay từ ghế nhà trường.

Song song với giáo dục, hành lang pháp lý cho AI cũng đã thành hình. Việt Nam đã chính thức có quy định về trí tuệ nhân tạo tại Luật Công nghiệp công nghệ số 2025, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, trong đó Luật dành hẳn một chương quy định riêng về AI với nhiều nội dung lần đầu tiên xuất hiện trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Đây là cơ sở quan trọng để vừa thúc đẩy ứng dụng AI, vừa kiểm soát rủi ro đạo đức, dữ liệu và trách nhiệm pháp lý khi công nghệ này len lỏi vào mọi ngành nghề.

Một động thái đáng chú ý khác diễn ra đầu tháng 8/2026: Bộ Khoa học và Công nghệ quyết định thành lập mạng lưới kết nối các chuyên gia AI người Việt toàn cầu nhằm huy động chất xám, giải quyết các bài toán thực tiễn trong nước. Mạng lưới đặt mục tiêu thu hút và duy trì sự tham gia thực chất của đội ngũ chuyên gia AI người Việt trên toàn cầu, đồng thời tăng cường liên kết giữa cơ sở nghiên cứu, doanh nghiệp và chuyên gia quốc tế để hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, thúc đẩy thương mại hóa. Các lĩnh vực ưu tiên được nhắm đến gồm y tế, giáo dục, đô thị thông minh, an ninh mạng và dữ liệu quốc gia - những bài toán sát sườn với đời sống người dân.

Ở cấp độ chiến lược, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 lọt nhóm 30 quốc gia dẫn đầu thế giới về mức độ sẵn sàng AI, xem phát triển và ứng dụng AI là nhiệm vụ chiến lược, mang tính quyết định để không bị tụt hậu trong cuộc đua công nghệ toàn cầu. Không phải ngẫu nhiên mà Ngày hội Trí tuệ nhân tạo Việt Nam (AI4VN) 2026 chọn chủ đề Agentic AI - loại AI có khả năng tự lập kế hoạch, phối hợp công cụ và thực hiện nhiệm vụ, được xem là giai đoạn phát triển tiếp theo của AI toàn cầu, quy tụ cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng công nghệ trong nước.

Bức tranh AI Việt Nam năm 2026 vì thế không còn là những con số ứng dụng rời rạc trong từng doanh nghiệp, mà là một hệ sinh thái được xây dựng đồng bộ: từ đứa trẻ học AI trong giờ Tin học, đến khung pháp lý bảo vệ người dùng, đến mạng lưới trí thức người Việt khắp thế giới cùng chung tay giải bài toán quốc gia. Với người lao động, doanh nghiệp nhỏ hay startup công nghệ, đây chính là thời điểm để chủ động trang bị kỹ năng AI - bởi cuộc chơi giờ đây không còn là ai dùng AI trước, mà là ai xây dựng nền tảng AI bền vững nhất cho tương lai gần.